Elon Musk Phần 1: Người Đàn ông Cừ nhất Quả Đất

Elon Musk Phần 1: Người Đàn ông Cừ nhất Quả Đất

Dưới đây là phần đầu tiên của loạt bài gồm bốn phần về các công ty của Elon Musk. Các phần tiếp theo gồm có:

  • Tesla sẽ thay đổi thế giới như thế nào?
  • Bằng cách nào (và Vì sao) SpaceX sẽ có thể mang con người tới định cư trên sao Hỏa
  • Bí mật tạo nên sự thành công của Musk

Các bạn muốn chúng tôi dịch tài liệu nào tiếp theo sau phần 1 này, hãy comment ý kiến của mình bên dưới nhé.

XEM BÀI GỐC: Waitbutwhy

Tham gia NHÓM KÍN
Thảo luận trên Fanpage

Tháng trước, tôi nhận được một cuộc gọi bất ngờ.

Elon Musk, nếu các bạn chưa biết, chính là người đàn ông cừ nhất quả đất.

Tôi sẽ dành bài viết này để khám phá về hành trình ông trở thành một tỷ phú tự lập, cũng như thành nguồn cảm hứng đời thực cho nhân vật Tony Stark trong Iron Man, nhưng trước tiên, tôi sẽ để Richard Branson nói về mọi thứ một cách ngắn gọn:

Bất cứ thứ gì những kẻ hoài nghi nói là không thể làm được, Elon đã ra tay và biến thành hiện thực. Còn nhớ vào những năm 1990, khi chúng ta phải gọi điện cho người lạ và đưa họ số thẻ tín dụng của mình không? Elon đã phát minh ra một thứ nho nhỏ gọi là PayPal. Các công ty Tesla Motors và SolarCity của ông đang biến tương lai của năng lượng tái tạo – năng lượng sạch thành hiện thực… còn công ty SpaceX của ông thì đang một lần nữa mở ra cánh cửa cho chúng ta khám phá vũ trụ… thật ngược đời khi mà Elon đang vừa nỗ lực cải thiện hành tinh của chúng ta, vừa chế tạo tàu vũ trụ để chúng ta rời khỏi nó.

Vậy nên, không, đó không phải là một cú điện thoại mà tôi dám mong đợi.

Vài ngày sau đó, tôi mặc một chiếc quần pajama, nhảy nhót quanh căn hộ trong lúc nói chuyện điện thoại với Elon Musk. Chúng tôi đã thảo luận về Tesla, về SpaceX, về ngành công nghiệp ô tô, hàng không, cũng như năng lượng mặt trời, và ông đã nói với tôi về những vấn đề mà ông nghĩ là khiến mọi người lầm lẫn trong các lĩnh vực này. Ông đề nghị rằng nếu tôi muốn viết về những chủ đề đó, và nếu nó hữu ích với tôi, thì tôi có thể đi đến California để có một cuộc thảo luận trực tiếp lâu hơn với ông.

Đây là chuyện lớn nhất trong đời mà tôi không cần dùng não cũng quyết định được. Không chỉ vì Elon Musk là Elon Musk, mà còn vì đây là hai chủ đề mà tôi đã ngâm trong thư mục “Chủ đề sẽ Viết trong Tương lai” được một thời gian, nguyên văn:

– “điện tích hợp với ô tô, đối phó với tesla, năng lượng bền vững”

– “spacex, xạ hương, sao hỏa?? làm sao học chế tên lửa?”

Tôi đã muốn viết về những chủ đề này, bởi cùng một lý do khi viết về Trí tuệ Nhân tạo – tôi biết chúng sẽ trở nên vô cùng quan trọng trong tương lai, nhưng tôi lại không hiểu đủ về chúng. Và Musk là người đang dẫn đầu cuộc cách mạng trong cả hai lĩnh vực này.

Chuyện của tôi cũng giống như chuyện bạn có kế hoạch viết về quá trình ném tia sét và rồi một ngày bất ngờ, Zeus thình lình gọi đến và hỏi bạn có thắc mắc gì về không.

Vậy là mọi thứ đã định. Kế hoạch là tôi sẽ đến California, thăm các nhà máy của Tesla và SpaceX, gặp gỡ một số kỹ sư tại mỗi công ty, và có cuộc trò chuyện kéo dài với Musk. Thật thú vị.

Bấy giờ phản ứng đầu tiên của tôi là hoàn toàn hoảng loạn. Tôi không thể ngồi cùng những người này mà chẳng có gì trong đầu, họ là những kỹ sư và nhà khoa học tên lửa đẳng cấp thế giới. Tôi cần phải nhanh chóng học hỏi nhiều thứ.

Thế nhưng, vấn đề với Elon Con Mẹ Nó Musk là, ông cư nhiên lại tham gia vào tất cả các ngành công nghiệp sau:

  • Ô tô
  • Hàng không vũ trụ
  • Năng lượng mặt trời
  • Lưu trữ năng lượng
  • Vệ tinh
  • Vận tải đường bộ tốc độ cao
  • Và, ừm, Bành trướng ra Nhiều Hành tinh

Hẳn là nói chuyện với Zeus còn ít căng thẳng hơn.

Thế nên tôi đã dành hai tuần trước khi đến tham quan bờ Tây để đọc, đọc, rồi lại đọc, và tôi nhanh chóng nhận ra rằng lần này mình sẽ cần phải viết một loạt nhiều bài viết. Có rất nhiều thứ để nói.

Chúng ta sẽ đi sâu vào các công ty của Musk cũng như các ngành công nghiệp xung quanh chúng trong các bài viết sắp tới, còn hôm nay, hãy bắt đầu bằng việc tìm hiểu xem chính xác người đàn ông này là ai, và tại sao ông ấy lại có tầm vóc lớn như vậy.

Sự ra đời của Elon Musk

Musk sinh năm 1971 tại Nam Phi. Thời thơ ấu không phải là khoảng thời gian tuyệt vời đối với ông – ông có một cuộc sống gia đình khó khăn và không bao giờ hòa hợp với bạn bè ở trường. Tuy nhiên, giống như chúng ta vẫn thường đọc được trong tiểu sử của những người phi thường, ông là một đứa trẻ rất hăng hái tự học. Anh trai của ông, Kimbal, nói Elon thường đọc sách khoảng 10 tiếng một ngày – rất nhiều sách khoa học viễn tưởng và sau đó là rất nhiều sách không viễn tưởng. Vào năm lớp bốn, ngày nào ông cũng chôn đầu trong Bách khoa Toàn thư Britannica.

Một điều mà bạn sẽ biết về Musk khi đọc những bài viết này là, ông xem con người như những chiếc máy tính, mà, theo nghĩa đen thì, cũng đúng. Phần cứng của con người là cơ thể và bộ não. Phần mềm của con người là cách người đó suy nghĩ, hệ thống đạo đức, thói quen, nhân cách của người đó. Và việc học, đối với Musk, đơn giản là quá trình “tải dữ liệu và các thuật toán xuống não mình.” Ông đã thất vọng rất nhiều về việc học chính thức ở trường, một trong số các lí do là vì “tốc độ tải xuống chậm tới mức nực cười” khi ngồi nghe giáo viên giải thích điều gì đó trong lớp, và cho đến hôm nay, hầu hết những thứ ông biết đều là nhờ việc đọc sách.

Ông bị ám ảnh bởi một đam mê thứ hai vào năm chín tuổi, khi ông có chiếc máy tính đầu tiên của mình, Commodore VIC-20. Chiếc máy tính này có năm kilobyte dung lượng bộ nhớ và một bản hướng dẫn “làm thế nào để lập trình.” Thông thường người dùng sẽ hoàn thành bản hướng dẫn này trong vòng sáu tháng. Vậy mà Elon chín tuổi đã hoàn thành nó trong ba ngày. Vào năm 12 tuổi, ông đã sử dụng kỹ năng của mình để chế ra một trò chơi điện tử tên là Blastar, mà như ông nói thì nó là “một trò chơi nhỏ… cơ mà hay hơn Flappy Bird.” Nhưng vào năm 1983, nó đã đủ hay để được bán cho một tạp chí máy tính với giá 500 USD (tương đương 1,200 USD ngày nay) – không tồi với một cậu bé 12 tuổi.

Musk chưa bao giờ cảm thấy mình thuộc về Nam Phi – ông không hòa hợp với nền văn hoá Nam Phi da trắng mờ nhạt, chưa tính đến việc quốc gia này là một cơn ác mộng đối với các doanh nhân tiềm năng. Ông xem Thung lũng Silicon là Miền Đất Hứa, và ở tuổi 17, ông đã vĩnh viễn rời khỏi Nam Phi. Nơi đầu tiên mà ông đến là Canada, điều kiện nhập cư ở đây khá dễ dàng vì mẹ ông là công dân nước này. Sau đó vài năm, ông chuyển sang học tại Đại học Pennsylvania để tiến vào nước Mỹ.

Ở trường đại học, ông đã nghĩ về mục đích của cuộc đời mình, ông xuất phát với một câu hỏi: “Thứ gì sẽ ảnh hưởng nhiều nhất đến tương lai của nhân loại?” Và câu trả lời mà ông đưa ra là một danh sách gồm năm thứ: “Internet; năng lượng bền vững; thám hiểm không gian, đặc biệt là việc con người bành trướng ra ngoài Trái Đất; trí tuệ nhân tạo; và tái lập trình bộ mã di truyền của con người.”

Lúc bấy giờ, ông không chắc hai thứ đứng cuối trong danh sách sẽ có tác động tích cực như thế nào, và mặc dù ông lạc quan về ba thứ đứng đầu, ông không bao giờ nghĩ sau này mình sẽ tham gia vào lĩnh vực thám hiểm không gian. Vậy nên ông chỉ còn hai lựa chọn là Internet và năng lượng bền vững.

Ông quyết định đi theo con đường năng lượng bền vững. Sau khi hoàn thành đại học, ông ghi danh vào chương trình Tiến sĩ tại Stanford để nghiên cứu các tụ điện mật độ năng lượng cao, một loại công nghệ nhằm lưu trữ năng lượng hiệu quả hơn so với pin truyền thống – ông biết đây có thể là chìa khóa cho một tương lai năng lượng bền vững, giúp đẩy nhanh sự ra đời của ngành công nghiệp ô tô điện.

Nhưng chỉ hai ngày sau khi tham gia chương trình, ông lập tức cảm thấy vô cùng lo sợ. Ông sợ mình đang bỏ lỡ một cái gì đó, vì bấy giờ là năm 1995 và ông “không thể cứ thế đứng nhìn Internet đi qua trước mắt – ông muốn nhảy vào cải thiện nó.” Vậy nên ông từ bỏ ý định ban đầu và quyết định thử đi theo Internet.

Bước đầu tiên của ông là đi tìm một công việc tại con quái vật của Internet năm 1995, Netscape. Chiến thuật mà ông nghĩ ra là đi vào hành lang như một vị khách không mời, đứng ở đó một cách lúng túng, nhút nhát không nói chuyện với bất cứ ai, rồi đi ra ngoài.

Musk đã hồi phục từ sự nghiệp khởi đầu không mấy ấn tượng này bằng cách hợp tác cùng người anh trai là Kimbal (người đã theo Elon đến Mỹ), thành lập một công ty, tên Zip2. Có thể xem Zip2 là sự kết hợp đầu tiên của Yelp và Google Maps, nhưng nó ra đời trước khi bất cứ thứ gì giống Yelp và Google Maps tồn tại. Mục tiêu của công ty khi này là làm cho các doanh nghiệp nhận ra rằng, việc có mặt tại các Trang Vàng rồi sẽ trở nên lỗi thời, và sẽ tốt hơn nếu các doanh nghiệp xuất hiện trên một thư mục trực tuyến. Khi này hai anh em không có tiền, họ phải ngủ trong văn phòng và tắm rửa tại YMCA, và Elon, lập trình viên trưởng của họ, đã phải ngồi trước máy tính làm việc suốt ngày. Vào năm 1995, thuyết phục các doanh nghiệp tin rằng Internet rất quan trọng là một việc cực kỳ khó – nhiều người nói với họ rằng quảng cáo trên Internet là “điều ngu ngốc nhất từng nghe” – nhưng cuối cùng họ cũng bắt đầu có thêm khách hàng và công ty dần tăng trưởng. Sức nóng của vụ bùng nổ Internet vào thập niên 90 đã khiến các công ty khởi nghiệp bị thâu tóm theo nhiều cách, và vào năm 1999, Zip2 đã bị Compaq thâu tóm với mức giá 307 triệu. Musk, khi ấy vừa 27 tuổi, đã kiếm được 22 triệu USD.

Đây sẽ là một câu chuyện quen thuộc khi chúng ta nói về Musk, ông luôn hoàn thành một mạo hiểm, rồi ngay lập tức chui đầu vào một mạo hiểm mới, khó khăn hơn, phức tạp hơn. Nếu lúc ấy Musk làm theo quy tắc của các triệu phú Internet, ông hẳn đã nghỉ hưu, tận hưởng những tháng ngày thư giãn và chỉ đi đầu tư, hoặc bắt đầu một công ty mới với tiền của người khác. Tuy nhiên, Musk thường không có xu hướng làm theo các quy tắc thông thường, ông đã dồn ba phần tư số tiền của mình vào một ý tưởng mới, một kế hoạch cực kỳ táo bạo, để xây dựng một ngân hàng trực tuyến cơ bản – với đầy đủ các tài khoản thanh toán, tài khoản tiết kiệm và tài khoản môi giới – gọi là X.com. Việc này nghe có vẻ ít điên rồ hơn nếu xét tại thời điểm hôm nay, nhưng vào năm 1999, chuyện một công ty khởi nghiệp về Internet muốn cạnh tranh với các ngân hàng lớn là chuyện chưa ai từng nghe tới.

Trong tòa nhà mà X.com hoạt động, có một công ty tài chính Internet khác tên là Confinity, được sáng lập bởi Peter Thiel và Max Levchin. Một trong rất nhiều tính năng của X.com là dịch vụ chuyển tiền dễ dàng, mà Confinity sau đó cũng phát triển một dịch vụ tương tự. Lúc này cả hai công ty bắt đầu nhận thấy nhu cầu ngày càng tăng cao đối với dịch vụ chuyển tiền của họ, khiến họ đột nhiên trở thành đối thủ cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sau tất cả, hai công ty quyết định sát nhập thành thứ mà ngày nay chúng ta vẫn gọi là PayPal.

Chuyện này đã ảnh hưởng đến cái tôi của nhiều người và gây ra không ít quan điểm trái ngược –bấy giờ Musk làm việc cùng Peter Thiel cùng một loạt các thành viên mà hiện nay đang cực kỳ thành công trong lĩnh vực Internet – và mặc dù công ty phát triển rất nhanh chóng, những chuyện nội bộ lại không diễn ra suôn sẻ. Các cuộc mâu thuẫn đạt đỉnh điểm vào cuối năm 2000, và khi Musk tham gia chuyến đi gây quỹ kiêm trăng mật (với người vợ đầu tiên của ông là Justine), những người chống đối Musk đã tổ chức một cuộc đảo chính và giao vị trí CEO của ông cho Thiel. Musk đã đối mặt với chuyện này bình thản đến đáng ngạc nhiên, và cho đến ngày nay, ông vẫn nói rằng ông không đồng ý với quyết định đó, nhưng ông hiểu lý do tại sao họ làm vậy. Ông tiếp tục giữ vị trí cao cấp trong hội đồng quản trị, tiếp tục đầu tư vào công ty và đóng vai trò chủ đạo trong việc bán công ty cho eBay vào năm 2002, với giá 1,5 tỷ USD. Lúc này, Musk, với tư cách cổ đông lớn nhất của công ty, đã rời đi với 180 triệu USD (sau thuế).

Nếu bạn tùng thấy bóng dáng của một bộ quy tắc đời thường trong quá trình ra quyết định của Musk, thì vào thời điểm này – năm 2002, khi mà ông là một người giàu quá mức ở tuổi 31 – bộ quy tắc đó đã bị ném vào lửa mãi mãi.

Mục tiêu mà ông theo đuổi trong suốt 13 năm sau đó, đến tận ngày hôm nay, là những gì chúng ta sẽ khám phá kỹ trong phần tiếp theo của loạt bài viết này. Còn bây giờ, nói tóm tắt thì:

Năm 2002, trước cả khi việc bán PayPal diễn ra thành công, Musk đã bắt đầu đọc về công nghệ tên lửa, và cũng vào năm đó, với 100 triệu USD, ông đã triển khai một trong những kế hoạch không tưởng và thiếu kinh nghiệm nhất từng được nghĩ ra trong lịch sử: một công ty tên lửa tên là SpaceX, với mục tiêu cách mạng hóa chi phí đi lại trong không gian, giúp con người trở thành một loài sinh vật đa hành tinh, bằng cách đem ít nhất một triệu người đến định cư tại Sao Hỏa trong thế kỷ kế tiếp.

Ừm hửm.

Sau đó, vào năm 2004, khi “dự án” kia mới bắt đầu, Musk đã quyết định chạy đa nhiệm bằng cách triển khai tiếp kế hoạch không tưởng và thiếu kinh nghiệm ​thứ nhì từng được nghĩ ra trong lịch sử: một công ty ô tô điện tên là Tesla, với mục tiêu cách mạng hoá ngành công nghiệp ô tô trên toàn thế giới, đẩy nhanh sự ra đời của một thế hệ ô tô chạy chủ yếu bằng điện, đưa nhân loại nhảy vọt tới tương lai của năng lượng bền vững. Musk cũng tự tài trợ cho dự án này với số tiền 70 triệu USD, mặc kệ thực tế là, kể từ năm 1925, chưa từng có một công ty nào trong lĩnh vực ô tô ở Mỹ khởi nghiệp thành công, trừ công ty Chrysler, và chưa từng có một người nào khởi nghiệp thành công trong lĩnh vực ô tô điện.

Và vì chẳng có lí do quái gì để chần chừ, vài năm sau đó, vào năm 2006, ông đã bỏ ra 10 triệu USD để cùng với người anh họ của mình thành lập một công ty khác, gọi là SolarCity, với mục tiêu cách mạng hóa ngành sản xuất năng lượng, tạo ra một tiện ích giúp lắp đặt các hệ thống pin mặt trời trên hàng triệu ngôi nhà của người dân, giảm đáng kể lượng tiêu thụ điện năng có nguồn gốc từ nhiên liệu hóa thạch, “đẩy nhanh việc áp dụng rộng rãi năng lượng bền vững.”

Nếu bạn quan sát tất cả những việc này trong bốn năm sau thương vụ bán PayPal, bạn sẽ nghĩ đây là một câu chuyện buồn. Câu chuyện về một triệu phú Internet hoang tưởng, cắm đầu một cách lố bịch vào hàng loạt các dự án bất khả thi, làm mọi thứ có thể để lãng phí tài sản của mình.

Cho đến năm 2008, từng chi tiết trong câu chuyện trên dường như đang trở thành sự thật. SpaceX đã tìm ra cách chế tạo tên lửa, có điều những tên lửa đó không hoạt động ra ngô ra khoai – công ty đã thử phóng ba tên lửa và cả ba đã nổ tung trước khi lên tới quỹ đạo. Để nhận được nguồn đầu tư nghiêm túc bên ngoài cũng như hợp đồng vận tải, SpaceX phải chứng tỏ rằng họ có thể thành công trong việc phóng tên lửa – nhưng Musk cho biết lúc ấy ông chỉ còn tiền để thực hiện một và chỉ một lần phóng nữa thôi. Nếu lần phóng thứ tư này cũng thất bại, SpaceX coi như xong đời.

Trong khi đó, tại Khu vực Vịnh, Tesla cũng bộn bề ngổn ngang. Họ vẫn chưa đưa được chiếc ô tô đầu tiên của mình – Tesla Roadster – ra thị trường, và thế giới bên ngoài có cái nhìn không mấy tốt đẹp về việc này. Valleywag – trang blog tám chuyện về Thung lũng Silicon – đã xếp Tesla Roadster vào đầu danh sách những công nghệ thất bại của năm 2007. Chuyện này lẽ ra đã không đến nỗi tệ nếu nền kinh tế toàn cầu không đột nhiên sụp đổ, tung một đòn nặng nề lên ngành công nghiệp ô tô và hút cạn mọi dòng đầu tư vào các công ty ô tô, đặc biệt là những công ty mới, chưa chứng tỏ được thực lực. Do đó Tesla nhanh chóng hết tiền.

Trong suốt quá trình Musk gặp phải thảm họa kép về sự nghiệp này, thứ duy nhất vẫn còn ổn định và vững chắc là cuộc hôn nhân kéo dài tám năm của ông, nếu như “ổn định và vững chắc” theo ý bạn có nghĩa là tan vỡ hoàn toàn trong một cuộc ly hôn lộn xộn, đắng lòng.

Bóng tối bao trùm.

Nhưng điều quan trọng là – Musk không phải một kẻ ngốc, và ông không gầy dựng nên các công ty tồi. Ông đã gầy dựng được những công ty rất tốt. Có điều chế tạo tên lửa là chuyện cực kỳ khó khăn, khởi nghiệp một công ty ô tô cũng không phải chuyện dễ, và bởi vì chẳng ai muốn đầu tư vào những thứ được cả thế giới xem là ván bài nguy hiểm, là tham vọng quá đáng – đặc biệt trong thời kỳ suy thoái này – nên Musk phải dựa hoàn toàn vào nguồn vốn riêng của mình. PayPal đã làm cho ông trở nên giàu có, nhưng không đủ giàu để cầm cự các công ty này lâu. Nếu không có đầu tư bên ngoài, cả SpaceX lẫn Tesla sẽ chết sớm. Vậy nên vấn đề không nằm ở chỗ SpaceX và Tesla là những công ty tồi – vấn đề nằm ở chỗ họ cần thêm thời gian để thành công, và họ sắp dùng hết thời gian.

Và rồi, trong thời khắc khốn khổ nhất ấy, mọi thứ xoay chuyển.

Đầu tiên, vào tháng 9 năm 2008, SpaceX phóng tên lửa thứ tư của họ – cũng là tên lửa cuối cùng của họ nếu nó không đưa được hàng lên quỹ đạo – và nó đã thành công. Một cách hoàn hảo.

Chuyện này đủ sức khiến NASA lập tức nói “Mẹ nó, hãy cho anh chàng Musk này một cơ hội,” và họ đã quyết định đánh cược, đưa cho SpaceX một hợp đồng trị giá 1,6 tỉ USD để công ty thực hiện 12 lần phóng tên lửa cho mình. Vậy là công ty có thêm đường sống, SpaceX đã được cứu.

Ngày hôm sau, vào đêm Giáng Sinh năm 2008, khi Musk tiêu nốt khoản tiền cuối cùng mà ông có thể dùng để cầm cự Tesla, các nhà đầu tư của Tesla đã miễn cưỡng đồng ý chi ra khoản đầu tư bằng của ông. Vậy là Tesla có thêm đường sống. Năm tháng sau đó, mọi thứ bắt đầu sáng sủa hơn, và khi một khoản đầu tư quan trọng đến từ Daimler trị giá 50 triệu USD xuất hiện, Tesla đã được cứu.

Tuy 2008 không phải là năm đánh dấu sự kết thúc của những cú va chạm trong đời Musk, câu chuyện suốt 7 năm sau đó nhìn chung đều là về những thành công lớn lao và chấn động của Elon Musk cùng các công ty của ông.

Kể từ sau ba lần phóng đầu tiên thất bại, SpaceX đã phóng tên lửa thêm 20 lần nữa – tất cả đều thành công. NASA hiện là khách hàng quen thuộc trong số rất nhiều khách hàng của công ty, bởi vì những đột phá tại SpaceX đã giúp họ vận chuyển hàng lên vũ trụ với chi phí thấp nhất từ trước tới nay. Trong số 20 lần phóng này, có đủ thể loại phóng “lần đầu” đối với một công ty tên lửa thương mại – cho đến ngày nay, chỉ có bốn thực thể trong lịch sử từng phóng thành công một tàu vũ trụ vào quỹ đạo và đưa nó quay trở lại Trái Đất, đó là Mỹ, Nga, Trung Quốc – và SpaceX. SpaceX hiện đang thử nghiệm tàu vũ trụ mới của họ, đây là loại sẽ đưa con người ra ngoài vũ trụ, và họ cũng đang bận rộn làm việc với một loại tên lửa khác lớn hơn nhiều, loại có thể mang 100 người lên sao Hỏa cùng một lúc. Một khoản đầu tư gần đây của Google và Fidelity đã đưa giá trị công ty lên mức 12 tỷ USD.

Mẫu S của Tesla đã trở thành một thành công rực rỡ, gây ấn tượng mạnh mẽ trong ngành công nghiệp ô tô với điểm Báo cáo Tiêu dùng cao nhất từ trước tới nay, ​99/100, và điểm an toàn cao nhất trong lịch sử Cục Quản lý An toàn Cao tốc Nội địa, 5.4/5. Giờ đây, họ đang tiến gần hơn và gần hơn đến việc cho ra mắt kẻ hủy diệt thực sự của họ – ô tô Mẫu 3, một loại ô tô giá rẻ hơn – và giá trị vốn hoá thị trường của họ bây giờ chỉ dưới 30 tỷ USD một chút. Họ cũng đang trở thành công ty pin đáng gờm nhất thế giới – với việc sản xuất pin Nevada “Gigafactory,” họ sẽ tăng tổng sản lượng pin lithium-ion hàng năm trên thế giới lên hơn gấp đôi.

SolarCity, được niêm yết vào năm 2012, hiện đã có giá trị vốn hóa thị trường đạt gần 6 tỷ USD và đã trở thành nhà lắp đặt pin mặt trời lớn nhất ở Mỹ. Hiện họ đang xây dựng nhà máy sản xuất pin năng lượng mặt trời lớn nhất nước ở Buffalo, và họ dường như chắc chắn sẽ hợp tác với Tesla để gói kèm sản phẩm của mình với bộ ắc quy tại gia mới của Tesla – gọi là Powerwall.

Và vì toàn bộ những thứ trên vẫn là chưa đủ, nên trong thời gian rảnh rỗi, Musk còn đang thúc đẩy việc phát triển của một phương thức vận chuyển hoàn toàn mới – gọi là Hyperloop.

Trong một vài năm nữa, khi những nhà máy mới nhất hoàn thành thi công, ba công ty của Musk sẽ tuyển dụng hơn 30.000 người. Sau khi suýt tán gia bại sản vào năm 2008, đến nỗi phải nói với một người bạn rằng ông và vợ có thể sẽ phải “chuyển tới sống tại tầng hầm nhà bố mẹ vợ,”  giá trị ròng hiện tại của Musk là 12,9 tỷ USD.

Tất cả những chuyện này đã làm cho Musk phần nào trở thành một huyền thoại sống. Với việc xây dựng một công ty ô tô khởi nghiệp thành công cùng mạng lưới trạm Supercharger rộng khắp toàn thế giới, Musk được so sánh với các nhà công nghiệp có tầm nhìn xa như Henry Ford và John D. Rockefeller. Công trình tiên phong của SpaceX trong công nghệ tên lửa đã dẫn đến việc ông được ví như Howard Hughes, và nhiều người đã chỉ ra sự tương đồng giữa Musk và Thomas Edison vì những tiến bộ kỹ thuật mà Musk đạt được trong các ngành công nghiệp. Nhưng có lẽ thường xuyên nhất là, ông được so sánh với Steve Jobs, vì khả năng nổi bật của ông trong việc đột phá các ngành công nghiệp khổng lồ và lâu đời bằng những thứ khách hàng thậm chí còn không biết là mình muốn. Một số người lại tin rằng ông sẽ được lịch sử nhớ tới như một người riêng biệt. Ashlee Vance – nhà báo công nghệ và người viết tiểu sử của Musk – đã nêu ý kiến rằng, thứ mà Musk đang xây dựng “có tiềm năng trở nên lớn lao hơn bất cứ thứ gì mà Hughes hoặc Jobs từng chế ra. Musk biết nắm lấy những ngành công nghiệp mà nước Mỹ dường như đã từ bỏ, như công nghiệp không gian và ô tô, và ông đã tái tạo chúng thành những thứ mới mẻ, tuyệt vời.”

Chris Anderson, người chủ trì các buổi TED Talks, gọi Musk là “doanh nhân còn sống đáng chú ý nhất thế giới.” Những người khác thì xem ông là “Iron Man đời thực” và họ không phải tự nhiên mà làm thế – Jon Favreau thực sự đã cử Robert Downey, Jr. đến gặp Musk tại nhà máy SpaceX trước khi quay bộ phim Iron Man đầu tiên, để anh có thể mô phỏng nhân vật của mình theo Musk. Ông thậm chí còn xuất hiện trên The Simpsons.

Và đây là người đàn ông mà tôi bằng cách nào đó đã nói chuyện điện thoại cùng, trong lúc nhảy nhót qua lại trong căn hộ của mình, với chiếc quần pajama.

Trên điện thoại, ông nói rõ rằng ông không muốn tôi quảng cáo cho các công ty của ông – mà ông chỉ muốn tôi giúp giải thích những gì đang diễn ra trong thế giới xung quanh các công ty đó, cũng như lý do tại sao những chuyện đang xảy ra với ô tô điện, sản xuất năng lượng bền vững và hàng không vũ trụ lại quan trọng đến vậy.

Ông có vẻ đặc biệt chán những người dành thời gian viết về ông – ông cảm thấy có rất nhiều điều quan trọng đang xảy ra trong các ngành công nghiệp mà ông tham gia, và mỗi khi có ai đó viết về ông, ông chỉ ước rằng họ viết về nhiên liệu hóa thạch hoặc tiến bộ về pin hoặc tầm quan trọng của việc làm cho nhân loại trở thành sinh vật đa hành tinh.

Vậy nên tôi chắc chắn là bài viết đầu tiên này, với cái tựa “Elon Musk: Người đàn ông Cừ Nhất Quả Đất,” sẽ làm ông cảm thấy phiền.

Cơ mà tôi có lý do để làm thế. Đối với tôi, có hai phần tiết lộ đáng giá trong loạt bài viết này:

1) Để hiểu tại sao Musk làm những chuyện ông đang làm. Ông tin tưởng sâu sắc rằng ông đang đương đầu với những căn nguyên quan trọng nhất, để mang về cho nhân loại cơ hội có được một tương lai tốt đẹp. Tôi muốn khám phá những căn nguyên đó và lý do chúng khiến ông phải để tâm.

2) Để hiểu tại sao Musk có thể làm những chuyện ông đang làm. Trong mỗi thế hệ chỉ có vài người là có khả năng thay đổi thế giới, và những người đó đáng để chúng ta nghiên cứu. Họ khác biệt so với mọi người – và tôi nghĩ rằng chúng ta có rất nhiều thứ để học hỏi từ họ.

Vì vậy, khi đến thăm California, tôi đã có hai mục tiêu trong đầu: một là hiểu nhiều nhất có thể về những gì Musk cũng như các đội của ông đang sốt sắng làm và tầm quan trọng của chúng, hai là hiểu sâu hơn tại sao ông lại có khả năng thay đổi thế giới.

___________

Tham quan các Nhà máy
Nhà máy Tesla (ở Bắc California) và Nhà máy SpaceX (ở Nam California), ngoài đặc điểm là đều rất lớn và cừ, có rất nhiều điểm chung.
Cả hai nhà máy đều sáng sủa và sạch sẽ, sáng bóng và sơn trắng, với trần nhà siêu cao. Cả hai đều cho tôi cảm giác đây là phòng thí nghiệm hơn là nhà máy truyền thống. Và ở cả hai nơi này, các kỹ sư làm công việc chuyên môn được sắp xếp làm việc chung với các kỹ thuật viên làm công việc tay chân, để họ có thể làm việc gần nhau và cung cấp cho nhau các thông tin phản hồi – Musk tin rằng những người thiết kế máy móc cần phải ở xung quanh máy móc khi chúng được sản xuất. Nhưng vì môi trường nhà máy truyền thống không thích hợp cho một kỹ sư ngồi máy tính, còn môi trường văn phòng truyền thống thì không thích hợp cho một kỹ thuật viên, nên môi trường phòng thí nghiệm sạch sẽ và hiện đại sẽ phù hợp cho cả hai nghề. Hầu như không có văn phòng đóng kín nào tại cả hai nhà máy này – tất cả mọi người đều cởi mở với nhau, tiếp xúc với nhau.
Khi tôi lái ô tô đến nhà máy Tesla (cùng Andrew), tôi đã bị kích thước của nó hớp hồn – và khi tìm hiểu về nó, tôi đã không ngạc nhiên khi thấy nó có diện tích xây dựng (còn gọi là diện tích bề mặt) lớn thứ hai thế giới.

Nhà máy này trước đây do công ty GM và Toyota đồng sở hữu, nhưng họ đã bán nó cho Tesla vào năm 2010. Chúng tôi bắt đầu ngày mới với một chuyến đi tham quan toàn bộ nhà máy – một đám robot đang chế tạo ô tô và tỏ ra ngớ ngẩn:

Và những thứ tuyệt vời khác, như một khu vực rộng lớn của nhà máy chỉ dùng để chế tạo pin xe, và một khu vực khác nữa chỉ để chứa 20.000 pound nhôm mà họ cắt, ép và hàn thành nhà máy Tesla.

Và cái máy ép khổng lồ này, trị giá 50 triệu USD, có thể ép kim loại với áp lực 4.500 tấn (áp lực tương đương với việc bạn xếp 2.500 chiếc ô tô lên trên một cái gì đó).

Nhà máy Tesla đang tiến hành nâng số lượng thành phẩm từ 30,000 xe/năm lên 50,000 xe/năm, tức khoảng 1,000 xe/tuần. Nghe như họ đang sản xuất ô tô nhanh quá mức, nên tôi đã vô cùng ngạc nhiên khi biết rằng Toyata cũng đang trong quá trình thực hiện mục tiêu 1,000 ô tô mỗi ngày trước khi Tesla tiếp quản nhà máy.
Tôi đã có cơ hội đi thăm phòng thiết kế của Tesla (không được chụp hình), nơi các kỹ sư phác họa các mẫu thiết kế ô tô trên máy tính, trong khi bên kia phòng là những mẫu ô tô kích thước thật được làm từ đất sét. Khi ấy, một phiên bản đất sét của Mẫu 3 sắp ra mắt đang được các chuyên gia chạm khắc với các dụng cụ và lưỡi dao nhỏ, họ cắt gọt nó từng milimet để thử nghiệm cách tia sáng phản xạ khi chạm vào các mặt cong. Ở đó cũng có một máy in 3D có thể nhanh chóng “in ra” các mẫu phác họa với kích thước bằng chiếc giày, để các kỹ sư có thể thực sự cầm mẫu thiết kế và nhìn ở nhiều góc độ. Hết sức hiện đại.
Ngày hôm sau tôi được đi đến nhà máy SpaceX, nơi này thậm chí còn đã hơn, nhưng nó có chứa công nghệ tên lửa tiên tiến bên trong, mà theo chính phủ thì đây là “công nghệ vũ khí,” và tất nhiên những blogger vô danh như tôi không được phép chụp ảnh công nghệ vũ khí.
Dù sao đi nữa, sau các chuyến tham quan, tôi đã có cơ hội ngồi cùng các kỹ sư và nhà thiết kế cao cấp của cả 2 công ty. Họ nói rằng họ là những chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực của mình, còn tôi thì nói rằng tôi mới phát hiện ra tòa nhà sẽ lớn cỡ nào nếu phải chứa tất cả loài người, và thế là chúng tôi đã bắt đầu cuộc thảo luận. Tôi hỏi họ về công việc, suy nghĩ của họ về công ty nói chung và cả ngành công nghiệp, rồi sau đó tôi hỏi họ về quan hệ của họ với Elon cũng như cảm giác của họ khi làm việc chung với ông. Không có một ngoại lệ nào, họ trông đều tốt bụng, thân thiện, đều thông minh đến không tưởng nhưng không hề giả tạo. Musk nói ông đã ra chính sách không thuê “những tên khốn nạn,” và tôi có thể thấy tác dụng của nó thông qua cuộc nói chuyện này.
Vậy Musk là một ông chủ như thế nào?
Hãy bắt đầu bằng việc xem Internet nói gì – trên Quora có đăng một câu hỏi thế này: “Bạn cảm thấy thế nào khi làm việc với Elon Musk?”
Câu trả lời đầu tiên đến từ một nhân viên SpaceX lâu năm, giờ đã nghỉ việc. Cô ấy bắt đầu bằng việc kể lại cái ngày mà lần phóng thứ 3 bị thất bại, một đả kích nặng nề đối với công ty và tất cả những người đã làm việc nhiều năm ở đó.
Sau đó, cô ấy mô tả cảnh Elon xuất hiện từ phòng điều khiển và phát biểu một bài diễn văn đầy cảm xúc trước công ty. Cô ấy nói về “trí tuệ vô biên” của Elon rồi bảo, ” Tôi nghĩ sau bài diễn văn đó, hầu hết chúng tôi sẽ theo ông vào cổng địa ngục với kem chống nắng trong tay. Đó là màn trình diễn về khả năng lãnh đạo ấn tượng nhất mà tôi từng được chứng kiến.”
Ngay bên dưới câu trả lời đó là một câu trả lời khác, từ một kỹ sư SpaceX giấu mặt, người này diễn tả chuyện làm việc cho Musk như sau:
“Bạn luôn có thể biết người nào vừa rời khỏi một cuộc gặp với Elon: họ bị đánh bại… bạn sẽ không bao giờ làm đủ tốt một thứ gì, nên bạn phải tự tìm giá trị của mình, đừng dựa vào sự tán dương để giúp bạn vượt qua 80 giờ làm một tuần, khi mà nhiêu đó hiển nhiên vẫn chưa đủ.”
Sau khi tìm hiểu về Musk trên mạng và qua sách của Vance, tôi đã ngạc nhiên vì hai câu trả lời kia thực sự đại diện cho tất cả các chiều ý kiến liên quan đến chuyện làm việc cho Musk. Rất nhiều người bày tỏ sự ưu ái, cũng rất nhiều người bày tỏ sự khó chịu, đôi khi còn kèm theo vài phần gay gắt – nhưng kì lạ nhất là, phần lớn thời gian, bạn sẽ nghe được cả hai chiều ý kiến này từ cùng một cá nhân. Ví dụ như, khi kéo xuống dưới phần bình luận dồi dào trên Quora, bạn sẽ thấy một bình luận thế này: “Làm việc với ông không phải là một trải nghiệm dễ chịu, ông không bao giờ hài lòng với bản thân nên cũng không bao giờ thật sự hài lòng với những người xung quanh… cái khó nằm ở chỗ ông là một cỗ máy còn những người còn lại thì không.” Nhưng người bình luận nản chí này sau đó cũng lại thừa nhận rằng cách làm việc của Elon “là có thể hiểu được” khi mà công việc của ông rất nặng nề, và rằng “nó là một công ty tuyệt vời và tôi thật sự yêu nó.”
Cuộc trò chuyện giữa tôi với các kỹ sư, nhà thiết kế của Musk cũng thể hiện điều đó. Tôi nghe một người họ kể rằng: “Elon luôn muốn biết, ‘Tại sao chúng tôi không làm việc nhanh hơn?’ Ông luôn muốn to hơn, tốt hơn, nhanh hơn.” Thế rồi tôi cũng nghe chính người này, ít phút sau đó, nhấn mạnh về sự công bằng và chu đáo của Musk khi xử lý các điều khoản cho một nhân viên mới bị sa thải. ́
Người đã nói cho tôi biết rằng anh ta có “rất nhiều đêm không ngủ” cũng nói ngay tiếp rằng anh ta vô cùng hạnh phúc khi được ở công ty và hy vọng sẽ không bao giờ “rời đi.”
Một giám đốc cao cấp đã miêu tả việc giao tiếp với Musk như thế này: “Mọi cuộc trò chuyện đều là một cuộc cá cược lớn vì ông ấy rất ngoan cố, và ông ấy có thể đi chuyên sâu hơn những gì bạn có thể tưởng hoặc chuẩn bị trước, chuyên sâu hơn hiểu biết của bạn về một chủ đề nhất định, và tương tác với ông ấy cứ như chạm vào dây điện cao thế vậy, đặc biệt là khi bạn [nuốt nước miếng] có bất đồng về công nghệ với ông ấy.” Nhưng cũng vị giám đốc này, người trước đây từng làm việc cho một công ty công nghệ lớn, gọi Musk là “tỷ phú giản dị nhất mà tôi từng làm việc cùng.”
Điều mà tôi dần hiểu ra là, lời giải thích cho cả hai chiều ý kiến này – chiều tôn thờ Musk và chiều miễn cưỡng sẵn sàng chịu đựng những thứ nghe như địa ngục từ ông – chính là sự kính phục. Những người làm việc cho Musk, bất kể họ nghĩ thế nào về phong cách quản lý của ông, đều cảm thấy kính phục ông tột độ – vì trí thông minh của ông, vì đạo đức làm việc của ông, vì sự can đảm của ông, và vì tầm quan trọng của những nhiệm vụ mà ông đảm nhiệm, những nhiệm vụ mà khi đem ra so sánh, có thể khiến tất cả mọi công việc tiềm năng khác trở nên tầm thường và vô nghĩa.
Nhiều người khi nói chuyện với tôi cũng tỏ vẻ kính phục đối với sự chính trực của ông. Sự chính trực của ông được thể hiện trong thói quen nhất quán của ông. Ông luôn nói lại cùng một điều trong rất nhiều cuộc phỏng vấn xuyên suốt cả thập kỉ, ông thường xuyên dùng cùng một cách diễn đạt chính xác trong nhiều năm. Ông nói ra điều mà ông thực sự nghĩ, bất kể hoàn cảnh như thế nào – một nhân viện thân cận với Musk đã kể cho tôi rằng trước đây, sau các cuộc học báo hoặc thương lượng kinh doanh, anh ta thường hỏi riêng Musk mục đích thực sự của ông là gì và ông thực sự nghĩ gì. Câu trả lời của Musk luôn luôn rất nhàm chán: “Tôi nghĩ chính xác những gì tôi nói.”
Một vài người cũng đề cập đến nỗi ám ảnh của Musk đối với sự thật và sự chính xác. Ông không giận và thậm chí hoan nghênh những lời phê bình tiêu cực về mình nếu chúng là chính xác, nhưng nếu báo chí nói sai điều gì về ông hoặc công ty của ông, ông thường sẽ không kiềm chế được và sẽ liên lạc với họ để sửa lỗi họ. Ông rất ghét những cụm từ mơ hồ, tỏ vẻ hàn lâm, như “nghiên cứu nói rằng” hay “các nhà khoa học không đồng ý rằng,” và ông từ chối việc quảng cáo cho Tesla, một chuyện mà những công ty ô tô khởi nghiệp sẽ không bao giờ nghĩ đến lần hai – vì ông xem việc quảng cáo là mang tính thao túng và không trung thực.
Sự chính trực của Musk thậm chí còn thể hiện trong các đòi hỏi tàn bạo của ông đối với nhân viên. Ông có thể là một kẻ bạo chúa, chứ không bao giờ là kẻ đạo đức giả. Những nhân viên phải chịu áp lực làm việc 80 giờ một tuần có xu hướng ít oán trách hơn khi mà CEO phải làm việc tới 100 giờ một tuần.
Nhắc đến CEO, hãy cùng đi ăn hamburger với ông nào.
Bữa trưa của Tôi cùng Elon
Nó bắt đầu như thế này:

Sau khoảng bảy phút như thế này, tôi đã có thể đưa ra câu hỏi đầu tiên của mình, một câu hỏi nhỏ rằng ông nghĩ thế nào về lần phóng tên lửa vừa diễn ra gần đây (họ đã có một cuộc diễn tập hạ cánh tên lửa cực kỳ khó khăn – bạn có thể đọc thêm trong bài viết về SpaceX). Câu trả lời của ông bao gồm các từ sau: cực siêu thanh, làm loãng, làm đặc, siêu thanh, Mach 1, Mach 3, Mach 4, Mach 5, chân không, chế độ, động cơ đẩy, nitơ, heli, khối lượng, mô-men, đạn đạo, và tăng cường ngược. Trong khi ông trả lời, tôi vẫn còn choáng váng trước sự siêu thực của tình cảnh hiện tại, và khi tôi bắt đầu tỉnh táo trở lại, tôi đã không dám hỏi bất cứ câu hỏi nào về những gì ông đang nói, vì tôi sợ có thể ông đã giải thích điều đó trong khi tôi mơ màng rồi.
Tôi cuối cùng cũng lấy lại khả năng trò chuyện như một người lớn và chúng tôi bắt đầu cuộc thảo luận kéo dài hai tiếng đồng hồ đầy thú vị và hấp dẫn. Người này trăn trở về rất nhiều điều trong rất nhiều các chủ đề. Chỉ trong một bữa trưa này, chúng tôi đã nói về ô tô điện, biến đổi khí hậu, trí tuệ nhân tạo, nghịch lý Fermi, ý thức, tên lửa có thể tái sử dụng, định cư tại Sao Hỏa, tạo ra bầu khí quyển trên sao Hỏa, bỏ phiếu trên Sao Hỏa, lập trình di truyền, con cái của Musk, sự suy giảm dân số, vật lý so với kỹ thuật, Edison so với Tesla, năng lượng mặt trời, thuế carbon, định nghĩa về một công ty, bẻ cong không thời gian và vì sao đây không thực sự là chuyện bạn có thể làm, nanobot trong huyết quản của bạn và vì sao đây không thực sự là chuyện bạn có thể làm, Galileo, Shakespeare, tổ tiên người Mỹ, Henry Ford, Isaac Newton, vệ tinh, và các kỷ băng hà.
Tôi sẽ đi sâu vào những gì ông ấy đã nói trong những bài viết sau, nhưng bây giờ tôi sẽ tóm tắt vài ý:
— Ông là một người có vóc dáng khá cao và rất khoẻ mạnh. Không thực sự ăn ảnh.
— Ông gọi một chiếc burger và hai ba miếng là ăn xong nó, trong khoảng 15 giây. Tôi chưa bao giờ thấy ai làm thế.
— Ông rất, rất quan tâm đến AI. Tôi từng trích dẫn ông trong các bài viết của tôi về AI. Trong các bài viết này, tôi đã nói ông rất lo ngại rằng việc phát minh ra AI Siêu thông minh (ASI) cũng giống như chúng ta đang “triệu hồi một con quỷ,” nhưng khi ấy tôi chưa biết ông nghĩ về chủ đề này nhiều tới mức nào. Ông xếp an toàn AI là một trong ba thứ ông nghĩ đến nhiều nhất – hai thứ còn lại là năng lượng bền vững và việc trở thành một loài đa hành tinh, tức là Tesla và SpaceX. Musk là một kẻ thông minh đến nỗi làm người ta khó chịu, ông biết hàng tỷ thứ về AI, và sự quan tâm chân thành mà ông dành cho nó khiến tôi sợ hãi.
— Nghịch lý Fermi cũng làm ông lo lắng. Trong bài viết của tôi về Nghịch lý Fermi, tôi đã phân chia các nhà tư tưởng thành hai phe – phe những người nghĩ rằng ngoài kia không còn cuộc sống thông minh nào bởi vì có một Bộ lọc Vĩ đại, và phe những người tin rằng ngoài kia phải có rất nhiều cuộc sống thông minh khác, chúng ta không thấy được dấu hiệu của họ chỉ vì một vài lý do nào đó. Musk không chắc là phe nào có nhiều khả năng đúng hơn, nhưng ông nghi ngờ rằng có thể một tình cảnh Bộ lọc Vĩ đại không mấy vui vẻ đang sắp diễn ra. Ông cho rằng nghịch lý này “không có ý nghĩa” và “ngày càng lo lắng” khi thời gian đang ngày càng trôi đi. Xem xét khả năng có thể chúng ta là một nền văn minh hiếm hoi vượt qua được Bộ lọc Vĩ đại nhờ một sự kiện kỳ quái khiến ông cảm thấy tin tưởng hơn về sứ mệnh của SpaceX: “Nếu chúng ta quý hiếm đến thế, thì chúng ta nên nhanh chóng tiến đến trạng thái đa hành tinh, bởi vì nếu nền văn minh của chúng ta thực sự mong manh, thì chúng ta phải làm bất cứ điều gì có thể để đảm bảo rằng khả năng sống sót của chúng ta được cải thiện đáng kể. “Một lần nữa, nỗi sợ hãi của ông khiến tôi không cảm thấy ổn cho lắm.
— Một chủ đề mà tôi không đồng ý với ông là về bản chất của ý thức. Tôi nghĩ về ý thức như một quang phổ trơn mượt. Đối với tôi, những gì chúng ta trải nghiệm về ý thức chỉ đơn giản là cảm giác khi có trí thông minh ngang bằng con người. Chúng ta thông minh hơn và “có ý thức hơn” con khỉ, còn con khỉ thì có ý thức hơn con gà… Và một người ngoài hành tinh thông minh hơn chúng ta đối với chúng ta cũng sẽ giống như chúng ta đối với một con khỉ (hay con kiến) theo mọi cách. Chúng tôi đã nói về điều này, và Musk dường như tin rằng ý thức con người là một thứ chỉ có hoặc không có – tức là nó giống như một công tắc được bật lên tại một thời điểm nào đó trong quá trình tiến hóa và không có loài động vật nào khác có nó. Ông không tin vào chuyện “con kiến : con người :: con người : [một thứ ngoài hành tinh thông minh hơn],” ông tin rằng con người là những máy tính yếu kém và cái gì đó thông minh hơn con người sẽ chỉ đơn giản là một máy tính mạnh hơn, chứ không phải cái gì đó vượt quá xa chúng ta khiến chúng ta thậm chí không thể hiểu được sự tồn tại của nó.
— Tôi đã nói chuyện một lúc với ông về tái lập trình mã di truyền. Ông không tin vào độ hiệu quả của các loại công nghệ điển hình đang nỗ lực chống lão hóa, bởi vì ông tin rằng con người cũng có ngày hết hạn như bình thường, và không ai có thể khắc phục được điều đó. Ông giải thích: “Toàn bộ hệ thống sẽ sụp đổ. Bạn sẽ không nhìn thấy ai đó 90 tuổi mà có thể chạy siêu nhanh trong khi thị lực thì lại tệ. Toàn bộ hệ thống sẽ tắt đi từ từ. Để thay đổi chuyện đó một cách nghiêm túc, bạn cần phải tái lập trình mã di truyền truyền hoặc thay thế mọi tế bào trong cơ thể.” Lúc này, nếu là tôi đang nói chuyện với bất cứ ai khác – bất cứ ai khác theo đúng nghĩa đen – thì tôi sẽ nhún vai và đồng ý, vì người đó nói rất có lý. Nhưng đây là Elon Musk, và Elon Musk là người khắc phục những vấn đề của nhân loại. Vậy tôi đã làm gì?
Tôi: Vâng… nhưng chuyện này không đủ quan trọng để thử sao? Ông sẽ để tâm đến chuyện này chứ?
Elon: Vấn đề là tất cả các nhà di truyền học đều đồng ý không tái lập trình ADN của con người. Vì vậy, thứ anh phải đối mặt không phải là một cuộc chiến kỹ thuật mà là một cuộc chiến đạo đức.
Tôi: Ông đang chiến đấu trong rất nhiều cuộc chiến mà. Ông có thể tự thiết lập mọi thứ cho mình. Các nhà di truyền học quan tâm tới chuyện này – ông có thể mang họ đến đây. Ông có thể xây một phòng thí nghiệm, và ông có thể thay đổi mọi thứ.
Elon: Anh biết đấy, tôi gọi chuyện này là Vấn đề Hitler. Hitler đã làm tất cả để tạo ra Übermensch và sự tinh khiết trong di truyền, và nó giống như – Anh tránh Vấn đề Hitler bằng cách nào? Tôi không biết.
Tôi: Tôi nghĩ là có cách. Trước đây ông đã từng nói về Henry Ford rằng ông ta luôn tìm ra cách để vượt qua mọi trở ngại, và ông cũng giống ông ta, ông luôn tìm ra cách. Và tôi chỉ nghĩ rằng chuyện này cũng là một sứ mệnh quan trọng và đầy tham vọng như những chuyện khác ông từng làm, và tôi nghĩ nó rất đáng để chiến đấu, bằng một cách nào đó, xung quanh vấn đề đạo đức, xung quanh những thứ khác.
Elon: Ý tôi là tôi có nghĩ rằng có… để giải quyết một cách cơ bản hàng loạt các vấn đề này, chúng ta sẽ phải tái lập trình ADN của chúng ta. Đó là cách duy nhất để làm điều đó.
Tôi: Và nói cho cùng, ADN cũng chỉ là vật chất.
Elon: [Gật đầu, rồi dừng lại khi nhìn qua vai tôi một cách ngớ ngẩn] Nó là phần mềm.

Bình luận:
1) Cảm giác thật buồn cười khi tạo áp lực cho Elon Musk thực hiện thêm một nhiệm vụ dường như không thể vượt qua nữa và tỏ ra thất vọng một chút về ông vì ông hiện không làm nhiềm vụ đó, dù ông đã đang cống hiến cho nhân loại nhiều hơn bất cứ ai trên hành tinh này.
2) Tôi cũng cực kỳ vui vì đã xoá bỏ các vấn đề luân lý xung quanh việc tái lập trình mã di truyền bằng câu “Tôi nghĩ là có cách” và bằng việc mô tả ADN – hợp chất nhỏ nhất và phức tạp nhất theo đúng nghĩa đen – là thứ “nói cho cùng cũng chỉ là vật chất,” khi mà lúc nói ra tôi hoàn toàn không có ý tưởng gì trong đầu. Bởi vì chúng sẽ là những vấn đề cần giải quyết của ông, chứ không phải của tôi.
3) Tôi nghĩ là mình đã gieo thành công một hạt giống. Nếu Musk dấn thân vào lĩnh vực di truyền học con người trong 15 năm kể từ hôm nay, và nhờ đó mà tất cả chúng ta được sống đến 250 tuổi, thì tất cả các bạn nợ tôi một chầu nước đấy.
___________
Khi xem các cuộc phỏng vấn của Musk, bạn sẽ thấy rất nhiều người hỏi ông cùng một kiểu câu hỏi mà Chris Anderson đã hỏi ông trên sân khấu tại hội nghị TED năm 2013:
Bạn đã làm những chuyện này bằng cách nào? Những dự án – PayPal, SolarCity, Tesla, SpaceX – đều khác biệt một cách ngoạn mục. Chúng là những dự án đầy tham vọng, với quy mô lớn. Làm thế nào trên Trái Đất lại có một người có thể đột phá như vậy – bạn có bí quyết gì à? Chúng tôi có thể biết một ít bí quyết của bạn không?
Có rất nhiều thứ về Musk khiến ông thành công đến vậy, nhưng tôi thực sự nghĩ có một “bí quyết” khiến Musk ở một đẳng cấp khác so với thậm chí là các tỷ phú nổi tiếng còn lại trong thời đại chúng ta. Tôi có một giả thuyết về bí quyết đó, nó liên quan đến cách Musk tư duy, cách ông hiểu các vấn đề, và cách ông nhìn thế giới. Khi loạt bài này tiếp tục được đăng lên, hãy suy nghĩ về điều đó, và chúng ta sẽ thảo luận nhiều hơn về nó trong bài viết cuối cùng.
Bây giờ, tôi sẽ cho bạn một tấm hình Elon Musk cầm Panic Monster.